Плынь. Экспрэсія. Змрок.

   Аб Вальжыне Морт я ўпершыню даведаўся з гутаркі Досвітку: "самая вядомая ў свеце беларуская паэтка", -- такім было азначэнне. Гэта было выклікам аматару паэзіі. Не, мой гаманец тады яшчэ не быў гатовы аддаць усяго сябе на тоненькую кнігу (якая, дарэчы, так і называецца -- "Я тоненькая, як твае вейкі"), але ўжо праз тыдзень лёс закінуў мяне ў добравядомыя шафы кнігарні Логвінаў.
  --Калі цікавіцеся паэзіяй, рэкамендую Морт, -- прагучала за спінай.
Наўпрост у кнігарні я сеў у фатэль і пачаў гартаць старонкі, не разумеючы ніводнага радка. Гэта мяне і заінтрыгавала.
   Тут нельга не звярнуць увагу на адметны псеўданім аўтаркі: mort з французскай перакладаецца як "мёртвая" -- і ў творчасці Вальжыны такой змрочнасці даволі шмат, таму, калі вам больш даспадобы вершы пра кветкі і сонейка, перачытайце лепей поўны збор сачыненняў Агніі Барто. Але ж калі вы натхняецеся дэкадэнствам, зачытваецеся Бадлерам, шукаеце ў кнігарнях лепшых постмадэрністаў і слухаеце Мэрліна Мэнсана (спойлер: гэта не пра мяне), то беражыцеся: дэбютная кніга аўтаркі можа заглынуць як мінімум на пару дзён.
  ..."Торкнула", напісаў бы вядомы персанаж Марціновіча...
  Адметна тое, як Морт зладзіла кампазіцыю свайго першага фаліянта. Яна пачынае гуляць з чытачом вельмі кароткімі, але змястоўнымі вершаванкамі, у якіх бракуе, аднак, і рыфмы, і рытма, а сэнс, мажліва, мы спрабуем шукаць з нічога. Спачатку гэта нагадвае твітар нейкага занадта рамантычнага падлетка, але з кожнай новай старонкай радкі растуць і растуць, пакуль не ператвараюцца ў тое, што ўжо дакладна можна назваць Паэзіяй.
  Верлібры Вальжыны мінімалістычныя, афарыстычныя, але, разам з тым, цьмяныя. Проза (якой знайшлося месца напрыканцы кнігі), з'яўляецца шмат у чым плынню свядомасці бы ў Джэймса Джойса, вельмі неструктураваная і паэтычная, але, разам з тым, прыземленая. У ёй жа бачна ўключанасць аўтаркі ў паэтычную тусоўку: там cустракаюцца і Жыбуль, і Вішнёў, а паслямову да кнігі дае сам Андрэй Хадановіч. Пераклады, якія таксама прадстаўленыя ў гэтай першай кнізе Вальжыны, якасныя. Гэта адзіны жанр, дзе я прымяняю слова "якасны", бо астатняе занадта суб'ектыўна і спецыфічна, і, больш за тое, патрабуе значна больш разгорнутай ацэнкі.
  Тут жа звярну ўвагу на дзіўную арфаграфію Морт (часцей за ўсё, адсутнасць арфаграфіі). Гэта адначасова перашкаджае зразумець інтанацыі вершаў, але дае прастору і варыятыўнасць ды не замінае экспрэсіўнасці, якой адметна аўтарка.
  Адны з самых вядомых вершаў Морт -- "Больніца", "Беларуская мова", "Несанкцыянаваная вясна" і іншыя -- поўныя ёмкіх мастацкіх вобразаў (напрыклад, алюзіяў), бескампрамісныя і досыць жорсткія. Іх цяжка цалкам зразумець з першага разу. Ды і хіба магчыма ўвогуле? У аўтара ў галаве складаецца адна карціна, канцэпцыя, сэнс, а чытачу ўяўляецца нешта абсалютна іншае -- так гэта адбываецца часцей за ўсё.

   Вальжыну па-за межамі Беларусі, на жаль, ведаюць лепей, чым у самой Беларусі. Яна піша таксама і па-ангельску, яе перакладаюць на розныя мовы -- ад шведскай да балгарскай, а жыве Морт цяпер у Злучаных Штатах і выкладае паэзію ў Карнэльскім Універсітэце.

Пасля "Я тоненькая як твае вейкі" выйшла яшчэ дзве кнігі Вальжыны -- англа-беларускамоўная "Фабрыка слёз" і цалкам англамоўны зборнік "Collected Body". Вельмі хутка, 22 траўня, аўтарка прэзентуе ў "Логвінах" сваю новую кнігу, таму зараз самы час паспрабаваць зразумець яе складаную і сваеасоблівую творчасць. 

Сцежка часу

Гэта гісторыя сцежкі, якая выпадкова робіцца сведкай развіцця цывілізацыі, каб убачыць цыклічнасць гісторыі чалавецтва.

Kupallie

Kupallie (Kupala Night) is celebrated by slavic nations on the night of June 23/24. It's related to the Sun and prosperity of the land and includes different traditions such as herbs picking (for special wreaths), jumps across the fire or even searches of a magic fern flower.

Otryv 2016 -- Level UP!

   Тыдзень таму, калі вы былі ў Менску і выходзілі на вуліцу, вы маглі заўважыць шмат людзей, якія насіліся па горадзе з нататнікамі, мапамі, дзіўнымі аркушамі... І вы маглі самі ўдзельнічаць -- гэта называецца "Отрыв" і праходзіць ужо шмат гадоў у краінах Усходняй Еўропы.